Gebelik Öncesi Doktor Kontrolü

Gebelikte tıbbi bakım, henüz birkaç yıl öncesine kadar gebeliğin başlangıcı ile birlikte uygulamaya konulurdu. Böylece gebeliğin tamamen kontrol altına alındığına inanılırdı. Fakat son yıllarda hamilelik ile ilgili yapılan çalışmalar sağlıklı bir gebelik dönemi geçirmek için dönemin de son derece önemli olduğunu bizlere göstermiştir. Bundan dolayı anne olmayı arzu eden hanımların gebelik planlamasına bir ile başlamalarını öneriyoruz. Böylece gebelik döneminde karşılaşabileceğiniz riskli durumlara karşı önleminizi alabilirsiniz.

Gebelik öncesi yapılan doktor kontrolüne “prekonsepsiyonel vizit” adı verilir. Bu kontrolün amacı ise, anne adayını gebeliğe hazır hale getirmek, karşılaşılabilecek riskli durumları belirlemek ve bu durumlara önlem almak.

Siz de gebelik öncesi doktor kontrolünden geçmeli ve böylece hamilelik döneminin daha rahat geçmesini sağlamalısınız.

Hamilelik öncesi Doktor Kontrolü

Gebelik Öncesi İlk Doktor Kontrolünde Neler Yapılır?

Genel Muayene ve Sorgulama

Doktorunuz tarafından size detaylı bir şekilde sorular yöneltilir. Böylece gebeliğe olumsuz etki edebilecek hipertansiyon, şeker hastalığı, sara gibi kronik hastalıklar; yumurtalık kisti, genital enfeksiyonlar, miyom gibi jinekolojik hastalıklar ile önceki gebeliklerde karşılaşılan bir takım olağandışı durumlar ortaya çıkarılır.

Bu aşamada anne adayının yaşam koşulları da ele alınır. Anne adayının beslenme alışkanlıkları, alkol – sigara gibi maddelerin kullanımı, ilaç kullanımı, uyku düzeni, yaptığı sporlar ele alınır. Bu çerçevede anne adayının yaşam koşullarında yapması gereken değişiklikler belirlenir.

Anne ve baba adayında genetiğe ve yaşa bağlı olarak karşılaşılabilecek riskli durumlar belirlenir.

Gebelik döneminde risk oluşturabilecek genital enfeksiyon, miyom, yumurtalık kisti gibi durumlar jinekolojik muayenede ele alınır. Bu noktada yapılması gerekenler belirlenir ve anne adayına aktarılır.

Gebelik döneminde karşılaşabileceğiniz diğer riskli durumlar ise genel muayene kapsamında incelenir.

Genel muayenede incelenen başlıca hususlar ise kilo, genel bedensel özellikler ve organlardaki işlev bozukluklarıdır.

Gebelik öncesi girdiğiniz doktor kontrolünde kronik bir rahatsızlığa rastlanırsa ilgili branş doktoru ile irtibata geçilir ve tedaviniz gebelik sürecinize göre yeniden düzenlenir.

Anne ve baba adayında genetik hastalıklara işaret eden bir durum görülürse, anne ve baba adayı doğacak bebeklerinin karşı karşıya olduğu riskle ilgili bilgilendirilmek üzere genetik danışmanlık hizmeti verilen birimlere sevk edilir. Ülkemizin birçok köklü üniversitesinde söz konusu birimler bulunmaktadır.

Tansiyon Ölçümü: Anne adayının gebelik öncesi tansiyonu ölçülür. Böylece hamilelik döneminde ortaya çıkabilecek bir tansiyon rahatsızlığının gebeliğe bağlı olup olmadığı daha rahat tespit edilir.

Laboratuvar İncelemeleri: Yapılan sorgulamalar ve muayene sonucunda hiçbir risk faktörüne rastlanmayan, herhangi bir şikayeti olmayan anne adayları üzerinde bir takım idrar ve kan incelemeleri yapılır. Bu çerçevede kansızlık ve diğer kan hastalıklarına karşı kan sayımı; idrardaki bakteri türünün belirlenmesi amacıyla idrar kültürü; enfeksiyon ve diğer bir takım bulguların belirlenmesi amacıyla tam idrar incelemesi; daha önceden bilinmemesi halinde anne ve baba adaylarının kan grubunun belirlenmesi; rutin tiroit hormonu ölçümü; kızamıkçık virüsüne karşı bağışıklığın var olup olmadığını tespit etmek için yapılan antikor ölçümü gebelik öncesi yapılması gereken ve neredeyse her laboratuvarda gayet cüz’i ücretler karşılığında yapılabilen incelemelerdir.

Yukarıda saydığımız incelemelere ek olarak, şartlar el verdiği takdirde anne adayında toksoplazma ve diğer bir takım enfeksiyonlar ile karşılaşılıp karşılaşılmadığının araştırılması, böbrek ile karaciğer işlevlerini değerlendiren bazı testler ve açlık kan şekeri ölçümü yapılabilir. Bu testler önceki paragrafta bahsettiğimiz testlere nazaran daha pahalıdır ve nadir görülen hastalıkların tespiti için yapılır. Bu testleri her anne adayının yaptırması gerekli değildir. Dolayısıyla bu paragrafta bahsettiğimiz testler ülkemizde de daha çok hastalık belirtileri taşıyan anne ve baba adayları üzerinde uygulanmaktadır.

Muayene ve sorgulamalar sonucunda gebelik ile ilgili riskli durumlar taşıdığı saptanan ve belli bir şikayeti olan anne adayları üzerinde kalple ilgili ileri incelemeler, tiroid işlev testleri gibi diğer incelemeler yapılır.

Kilo ve Boy Ölçümü ile Kilo – Boy Oranının Değerlendirilmesi

Gebeliğe ideal bir kilo ile başlamak anne adayı için oldukça önemlidir. Zira gebelik döneminde anne adayının fazla kilolu veya fazla zayıf olması riskli bir durum olarak görülür. Dolayısıyla anne adayının gebelik dönemi öncesinde ideal kilosuna kavuşması gerekir. Gebelikte kilo vermeye çalışmak tıbben sakıncalı görüldüğünden kilo vermesi gereken anne adaylarının gebelik öncesi fazla kilolarından kurtulması gerekir. Ayrıca aşırı kilolu veya aşırı zayıf olmak hamile kalmayı da olumsuz yönde etkileyebilir. Bu sebepten ötürü de gebelik öncesi ideal kiloda olmak ayrıca bir önem kazanır.

Jinekolojik

Vajinal yoldan veya karından olmak üzere ikiye ayrılan jinekolojik ultrasonografi gebelik döneminde bebeğin durumunu daha iyi gözlemlemeyi amaçlar. Vajinal ultrasonografi genital dokulara yakınlığı ve yüksek görüntü kalitesinden dolayı karından ultrasonografiye göre daha fazla detay gösterir. Karından yapılan ultrasonografide ise sağlıklı gözlem yapabilmek için mesane dolu olmalıdır. Bu yöntemin detayları gösterebilme özelliği anne adayının karın yağ dokusuna değişkenlik gösterir.

Doktor Kontrolü Sonrası Tedavi Gerektiren Durumların Tespit Edilmesi

Hamilelik öncesi yapılan tetkiklerde anne adayının tedavisini gerektiren bir durumla karşılaşılırsa ilgili branş doktoru tarafından söz konusu tedavi uygulanır. Gebelik öncesi anne adaylarında en sık görülen iki rahatsızlık şunlardır; idrar yolu enfeksiyonu ve kansızlık. İki rahatsızlık da ilaç tedavisiyle sorunsuz bir şekilde aşılabilir ve anne adayı gebeliğe hazır hale gelir.

Şeker hastalığı olan anne adaylarının ise gebelik öncesi dönemi dikkatli bir şekilde değerlendirmeleri gerekir. Doğum planlaması yaparken ve doktor kontrolünden geçerken de bu hastalık kesinlikle gözardı edilmemelidir. Çünkü hamilelik döneminde kan şekeri olağanın dışına çıkarak yüksek seviyede seyretmektedir. Bu da bebeğin doğumsal kusurlarla doğma riskini arttıran ciddi bir faktördür. Dolayısıyla şeker hastalığı olan anne adayları gebelik öncesi kan şekerlerini sıkı bir şekilde takip ettirmeli ve kan şekerini mümkün olduğunca normal seviyeye çektirmelidir. Böylece şeker hastalığına dayanan doğumsal risk faktörü de ortadan kaldırılmış olur.

Takviyesi ve Aşılar

Yapılan çalışmalar göstermektedir ki; gebelikten bir ay önce başlanan ve üç ay süreyle devam eden yüksek doz folik asit takviyesi daha önce nöral tüp efektli (NTD) doğum yapmış anne adaylarında bir kez daha NTD’li bebek doğurma riskini azaltmaktadır. Bu sebepten ötürü gebe kalmayı arzulayan anne adaylarının hamile kalmadan önce düzenli bir şekilde 0.4 miligram folik asit almaları gerekir. Böylece NTD’li doğum ihtimali en düşük seviyeye çekilebilir. Aslında 0.4 miligram folik asit dengeli bir beslenmeyle rahatça alınabilecek bir miktardır ama yine de tedbirli olmak gerekir. Gerekli miktarı garanti altına alabilmek için hekiminizin folik asit takviyesi ile ilgili tavsiyelerine uymanız gerekir.

Enfeksiyon hastalıklarının büyük çoğunluğu için oldukça etkili aşılar mevcuttur. Gebelik öncesi, hekim kontrolünde yapılan aşılama ise gebelik döneminde karşılaşılması muhtemel enfeksiyonlardan korunmanızı sağlar.

Gebelik öncesi dönemde bilhassa Hepatit B, tetanoz ve kızamıkçık hastalıklarına karşı vücudunuzu dirençli tutmalısınız. Daha önce bu hastalıklara yakalanmadıysanız aşılanarak önleminizi alabilirsiniz. Şimdi bu aşıları neden yaptırmamız gerektiğini daha detaylı öğrenelim.

* Anneden bebeğe bulaşma ve bebekte ciddi hastalığa sebep olma riski taşıyan Hepatit B enfeksiyonu, mutlaka tedbirli olunması gereken bir enfeksiyon çeşididir. Günümüzde tüm bebeklere Hepatit B’ye karşı aşılama yapılmaktadır. Bu sayesinde bebeklerin ileri ki yaşlarda geçirecekleri gebelik döneminde Hepatit B enfeksiyonuna yakalanma riski de azalmaktadır. Ancak bu uygulama son yıllarda hayata geçirildiği için günümüzün anne adayları Hepatit B açısından risk altında olabilir. Dolayısıyla Hepatit B enfeksiyonuna karşı bağışıklı olmayan anne adaylarının hamilelik öncesi aşılanmaları gerekmektedir.

* Kızamıkçık enfeksiyonuna karşı ise ülkemizde uzun zamandan beri aşılama yapıldığı için günümüzün anne adaylarının birçoğu bebeklik dönemlerinde bu yönde bir aşılamaya tabi tutulmuştur. Ayrıca kızamıkçık çocukluk döneminde de sık sık rastlanılan bir enfeksiyon olduğu için anne adaylarının önemli bir kısmı bu enfeksiyona karşı bağışıklık kazanmıştır. Ancak yine de hayati önem taşıyan gebelik döneminde tedbiri elden bırakmamak gerekir. Gerekli tetkikler yaptırılmalı ve gerekirse anne adayı üzerinde kızamıkçık aşısı uygulanmalıdır. Ancak kızamıkçık aşısı gebelik döneminde uygulanmamaktadır. Çünkü içeriğinde canlı virüs vardır. Dolayısıyla kızamıkçık aşısı uygulanacak olan anne adayının bu işlemi hamile kalmadan en az bir ay önce yaptırmış olması gerekir. Aşılama sonrasında da kanın bağışıklığının test edilmesi tavsiye edilir.

Şimdiye kadar hamile olduğu bilinmeden aşı uygulanmış annelerin bebeklerinde çoğu zaman herhangi bir sorunla karşılaşılmamıştır. Fakat yine de tedbiri elden bırakmamak için aşı öncesi gebelik testi yaptırılması önerilir.

* Tetanos enfeksiyonu da bilhassa sıhhi bakımdan müsait olmayan şartlarda doğumunu gerçekleştiren anneler ve bebeklerinin sağlığı açısından ciddi bir tehdit unsurudur. Ülkemizde uzun yıllardan beri ilkokul çağında uygulanan ve lise döneminde de tekrar aşıları yapılan tetanos aşısı anne ve bebek sağlığı için oldukça önemlidir. İlkokul ve lise çağında yapılan tetanos aşılarından dolayı günümüzün anne adaylarının büyük bir kısmı bu enfeksiyona karşı bağışıklık kazanmıştır. Bilhassa lise döneminde tekrar aşısını yaptırmamış olan anne adaylarının gebelik planlama döneminde aşılanmasını öneriyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

*

*