Uyku Nedir? Neden Uyuruz?

Yaşamımızın yaklaşık üçte biri uykuda geçer. Vücudumuzun, özellikle de beynimizin sağlıklı çalışması için uykuya gereksinim duyarız. Neden uykumuzun geldiğini, uykunun evrelerini, büyümeyle arasındaki ilişkiyi ve uykuyla ilgili birçok başka bilgiyi bu yazımızda bulabilirsiniz.

Uyku Nedir

Neden Uykumuz Gelir?

Uykumuzun gelmesini bazı hormonların sağladığını biliyor muydunuz? Peki hormon nedir? Hormonlar vücudumuzda bulunan özel salgı bezleri tarafından salgılanan maddelerdir. Bu maddeler yani hormonlar yaşamımızı sürdürmemizi sağlayan birçok kimyasal olayın gerçekleşmesinde rol oynar. Bazı hormonların kanımızdaki miktarlarının artması uykumuzun gelmesini sağlar. de bu hormonlardan biri. geceleri karanlıkta daha fazla salgılanır ve kanımızdaki miktarı artar. Bu da uykumuzun gelmesini sağlar. Hava aydınlandığındaysa daha az salgılanmaya başlar. Bu durum da uykudan uyanmamıza neden olur. beynimizde bulunan ve epifiz adı verilen bir salgı bezinden salgılanır. Bu salgı bezinin büyüklüğü bir mercimek tanesi kadardır.

Ne Kadar Uyumalıyız?

Uyku konusunda yapılan çok sayıda araştırma var. Bu araştırmalar sayesinde her geçen gün yeni bilgiler elde ediliyor. Bu bilgilerin en bilineni uyku sırasında vücudumuzun dinlendiği ve yenilendiği. Ancak yapılan araştırmalar uykunun gün içinde edindiğimiz bilgilerin düzenlemesi için de önemli olduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle bilim insanları uykunun öğrenmede ve bellek gelişiminde önemli bir rolü olduğunu düşünüyorlar. Yeterince uyumayan kişilerin belleklerinin zayıfladığını ve öğrenme güçlüğü çektiklerini gösteren araştırmalar da var. Hepimizin uykuya gereksinimi var. Ancak her birimizin uykuya gereksinim duyduğu süre farklı. Bu süreyi belirleyen pek çok etken var. Bireysel özelliklerimiz, cinsiyetimiz ve yaşımız gibi. Uzmanlar yeni doğmuş bebeklerin günde 16-18 saat, çocukların ve gençlerin 8-10 saat, yetişkinlerinse 7-8 saat uyumaları gerektiğini söylüyor.

Uykumuzun gelmesini sağlayan melatonin, adı verilen bir başka hormonun da salgılanmasını sağlar. vücutta bulunan hücrelerin yenilenmesinde ve gelişiminde, buna bağlı olarak da büyümede rol oynar. Bu nedenle uzmanlar yeterince uyumanın büyüme çağındakiler açısından önemli olduğunu belirtiyor.

Uzun bir uçak yolculuğuyla çok uzak bir yere gittiğimizde vücudumuz gece gündüz saatlerindeki değişikliğe hemen uyum sağlayamaz. Bunun nedeni vücudumuzun günlük uyku ritminin bozulmasıdır. Böyle bir durumda yeme düzeninde bozulmalar, baş ağrısı ve yorgunluk gibi rahatsızlıklar görülebilir. Bu tür uzun yolculuklarda uyumak vücudumuzun gece gündüz saatlerindeki değişikliklere uyum sağlamasını kolaylaştırabilir.

Uykuda Beyin Fonksiyonları

Uyku sırasında beynimiz çok etkindir, hatta beynin bazı bölgeleri uyanıkken olduğundan daha da etkindir. Beynimizin etkin olması, burada elektriksel ve kimyasal bazı değişiklikler olduğu anlamına gelir. Araştırmacılar bu değişiklikleri çeşitli aygıtlar yardımıyla ölçerek beyindeki etkinlikler hakkında bilgi sahibi olmaya çalışır. Beynimizdeki elektriksel değişiklikler kısaca EEG (Elektroensefalogram) olarak da bilinen adlı bir aygıt yardımıyla ölçülebilir. Beynimizdeki kimyasal değişiklikleri saptamaya yarayan aygıtlar da var. Kısaca FMRI (Functional Magnetic Resonance Imaging) olarak bilinen fonksiyonel aygıtıyla da beynimizdeki oksijen miktarındaki değişiklikler, dolayısıyla da hücrelerin ne kadar etkin olduğu belirlenebilir.

Uyku Evreleri Nelerdir?

Uyku, her biri yaklaşık 90 dakika süren döngülerden oluşur. Uyku döngüsü genellikle her gece 5-6 kez tekrar eder. Uyku döngülerinin her biri de beş farklı evreden oluşur. Bu evreler uyku döngüsü içinde belirli bir sırada gerçekleşir.

Uyku döngüsünün ilk evresinde kaslarımız gevşer, kalp atışlarımız biraz yavaşlar ve vücut sıcaklığımız hafifçe düşer.

Bir süre sonra ikinci evre başlar. Bu evrede uykumuz çok hafiftir.

Üçüncü evrede daha derin bir uykuya geçeriz. Bu evrede vücudumuz ortam sıcaklığına duyarlı değildir. Bu nedenle bulunduğumuz yerin sıcak mı soğuk mu olduğunu fark edemeyiz.

Dördüncü evrede uykumuz daha da derinleşir. Beşinci evre kısa adı REM (Rapid Eye Movements) olan ve hızlı göz hareketlerinin görüldüğü evredir. Bu evrede kalp atışlarımız hızlanır, soluk alıp verişimiz düzensizleşir. Araştırmalar rüyaların bu evrede görüldüğünü gösteriyor.

Neden Rüya Görürüz?

Rüya konusuna gelince… Herkes rüya görür, ancak rüyalarımızı her zaman hatırlayamayız. Eğer rüya gördüğümüz sırada, yani uyku döngüsünün beşinci evresinde uyanırsak gördüğümüz rüyayı ayrıntılı bir şekilde hatırlayabiliriz. Neden rüya gördüğümüz henüz kesin olarak bilinmiyor ve bu konuda farklı görüşler var. Bazı bilim insanları rüyalar sayesinde gün içinde yaşadığımız olayları anlamlandırdığımızı düşünüyor. Bazı bilim insanları da rüyaların gün içinde yaşadıklarımızın sınıflandırılmasını ve önemli şeylerin kaydedilip önemsizlerin elenmesini sağladığını düşünüyor. Bazı bilim insanları rüyalarımızın üzerinde durduğumuz ya da kaygılandığımız konulara ilişkin ipucu verebileceğini söylüyor.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

*

*